Almanya'da Yaşamın Rehberi

1. Almanya'da Çalışma

Almanya'da çalışma hayatının temel taşları şunlardır:

Yasal asgari ücret (Mindestlohn):

• 1 Ocak 2025'ten itibaren saatlik 12,82 € brüt asgari ücret uygulanmaktadır. 1 Ocak 2026'dan itibaren Almanya'daki yasal asgari ücret (gesetzlicher Mindestlohn): 13,90 €, 2027'de ise bunun 14,60 €/saat olması planlanıyor.

Çalışma süresi:

• Genel çerçeve, Arbeitszeitgesetz (ArbZG) ile belirlenir; istisnalar dışında haftalık çalışma süresi en fazla 48 saat olacak şekilde düzenlenir.

Yıllık izin:

• Bundesurlaubsgesetz (BUrlG) § 3 uyarınca, çalışanların yıllık en az 24 iş günü (Werktag) ücretli izin hakkı vardır; 5 gün çalışılan haftalarda bu fiilen en az 20 iş gününe (4 hafta) denk gelir.

İş sözleşmeleri; çalışma süresi, deneme süresi, ücret, fazla mesai, izin ve fesih hükümlerini içerir. MS International UG:

• Sözleşmenin tek tek maddelerini ne anlama geldiği açısından açıklar,
• Asgari ücret, izin ve çalışma süresi gibi konularda genel yasal çerçeveyi anlatır,
• İş uyuşmazlıklarında ise sizi iş hukuku avukatına yönlendirir; sizin adınıza hukuki ihtilaf yürütmez.

2. Günlük Yaşam ve Uyum Rehberi

Almanya'da günlük yaşam, hukukî anlamda da bazı temel kurallara dayanır:

Kira hukuku (Mietrecht):

• Konut kiralamaları, BGB hükümlerine tabidir; depozito (Kaution), yan giderler (Nebenkosten), fesih süreleri ve artış koşulları sözleşmede açıkça yer almalıdır.

İkamet kaydı (Anmeldung):

• Yeni bir adrese taşındığınızda belirli süre içinde belediyeye kayıt yaptırmanız gerekir; bu kayıt, vergi numarası, sosyal sigorta ve ehliyet süreçlerinin temelidir.

TV/radyo vergisi (Rundfunkbeitrag):

• Hane başına alınan yasal katkı payıdır.

Ev kuralları (Hausordnung), sessizlik saatleri, çöplerin ayrıştırılması, komşuluk ilişkileri gibi konular, yerel düzenlemelerle desteklenir.

3. Sağlık ve Sosyal Haklar

Almanya'daki sosyal sistem temel olarak Sosyal Kanun Kitapları (Sozialgesetzbuch – SGB) ile düzenlenir:

• SGB V – Yasal sağlık sigortası (gesetzliche Krankenversicherung),
• SGB VI – Yasal emeklilik sigortası (gesetzliche Rentenversicherung),
• SGB III – İşsizlik sigortası ve Federal İş Ajansı'nın görevleri,
• Aile ve çocuk hakları (örn. Kindergeld) için diğer özel düzenlemeler.

Çalışanların brüt maaşından; emeklilik, işsizlik, sağlık ve bakım sigortası primleri ile gelir vergisi kesintileri yapılır. MS International UG:

• Bordronuzdaki kalemleri (Brutto, Netto, Lohnsteuer, Sozialabgaben) anlamanıza yardım eder,
• Hangi durumlarda hangi kuruma başvurmanız gerektiğini (işsizlik, hastalık, doğum vb.) açıklar,
• Bireysel hak kaybı iddiaları veya dava gerektiren durumlarda sizi sosyal hukuk uzmanı avukatlara yönlendirir.

4. Eğitim ve Dil Olanakları

Almanya'ya yeni gelenler için dil ve eğitim, entegrasyonun merkezindedir:

• Bazı oturum türlerinde, entegrasyon kursu (Integrationskurs) hakkı veya yükümlülüğü bulunabilir (örneğin AufenthG çerçevesinde).
• Mesleğe yönelik Almanca kursları (berufsbezogene Deutschförderung) ile dil, mesleki terminolojiyle birlikte güçlendirilir.
• Çocuklar; Grundschule, ardından Hauptschule/Realschule/Gymnasium, daha sonra Ausbildung veya üniversite gibi farklı yollara yönlendirilir.

MS International UG:

• Oturum türünüze göre hangi kursların mantıklı olduğunu açıklar,
• Dil seviyenize uygun kurs tipini (yoğun kurs, iş odaklı kurs) değerlendirmenize yardımcı olur,
• Çocukların okul seçenekleri ve kayıt sürecinin genel çerçevesini anlatır.

5. Türk Ehliyetinin Almanya'da Kullanımı ve Dönüşümü

Türkiye, AB/AEA dışında bir ülke olduğu için Türk ehliyetleri Almanya'da sınırlı süreyle kullanılabilir:

• Almanya'ya giriş yaptıktan ve ikamet ettiğiniz yeri (gewöhnlicher Wohnsitz) Almanya'ya taşıdıktan sonra, Türk ehliyetinizle en fazla 6 ay süreyle araç kullanabilirsiniz.
• 6 aylık süre dolduktan sonra, Almanya'da araç kullanmaya devam etmek için ehliyetinizi Almanya ehliyetine Umschreibung ile çevirtmeniz gerekir; aksi hâlde, ehliyetsiz araç kullanma durumuna düşersiniz.

Çevrim sürecinde:

• Yetkili ehliyet birimine (Fahrerlaubnisbehörde) başvuru,
• Biyometrik fotoğraf, göz testi, ilkyardım kursu,
• Yeminli tercüme edilmiş ehliyet,
• Teorik ve pratik sınav zorunluluğu (Türk ehliyeti, sınavsız çevrilebilen ülke grubunda değildir)

6. Finans ve Vergilendirme

Almanya'da gelir vergisi ve sosyal güvenlik sistemi, başta Einkommensteuergesetz (EStG), Abgabenordnung (AO) ve SGB hükümlerine dayanır.

Temel noktalar:

• Vergi sınıfları (Steuerklassen): medeni durum ve aile yapısına göre belirlenir, net gelirinizi doğrudan etkiler.
• Gelir vergisi, dayanışma katkısı ve varsa kilise vergisi bordroda görünür.
• Banka hesabı (Girokonto), kredi kartı, taksitli alışveriş gibi uygulamalar, Almanya kredi sistemine göre işler.

MS International UG:

• Brüt–net gelir yapısını örnekler üzerinden açıklar,
• Vergi sınıfınızın değişmesi hâlinde maaşınızın nasıl etkileneceğini gösterir,
• Banka hesabı açma, bloke hesabın çözülmesi, uluslararası para transferi gibi konularda pratik bilgilendirme sağlar;
• Ancak Steuerberater değildir ve bireysel vergi beyannamesi hazırlamaz.